سامانه بانک‌های مرکزی اروپا موسوم به ESCB (European System of Central Banks) در روزهای پایانی سپتامبر ۲۰۲۶ (اوایل مهر ۱۴۰۵) و هم‌زمان با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل ۳۰ سپتامبر رایزنی‌های بازنگری در قانون جامع دارایی‌های رمزارزی اروپا (MiCA)، سند راهبردی و ۵۷ صفحه‌ای خود را به کمیسیون اروپا تسلیم کرد. مقامات پولی اروپا در این سند رسماً خواستار وضع قوانین سخت‌گیرانه‌تر و ممنوعیت کامل پرداخت هرگونه سود غیرمستقیم، عواید وام‌دهی (Lending)، پاداش‌های استیکینگ (Staking) و طرح‌های وفاداری مشتریان متصل به استیبل‌کوین‌ها شده‌اند تا از تبدیل توکن‌های پرداختی به ابزارهای پس‌انداز و تهدید سلامت نقدینگی بانک‌های سنتی جلوگیری به عمل آید.
چرا بانک‌های مرکزی اروپا خواهان مسدودسازی سوددهی استیبل‌کوین‌ها هستند؟
استدلال اصلی بانک مرکزی اروپا برای توقف سوددهی به دارندگان استیبل‌کوین چیست؟ بر اساس متن سند ارائه‌شده به کمیسیون اروپا، فلسفه وجودی پول الکترونیک (E-Money Tokens) در چارچوب مقررات اروپایی، خدمت به عنوان یک «ابزار پرداخت» روان است، نه ابزاری برای انباشت سرمایه و پس‌انداز بلندمدت. نهادهای ناظر اروپایی نگرانند که ارائه نرخ‌های سود جذاب از طریق پروتکل‌های دیفای، استخرهای تامین نقدینگی و برنامه‌های پاداش پلتفرم‌های رمزارز، مرز میان سپرده‌های بانکی تحت نظارت و استیبل‌کوین‌ها را کم‌رنگ ساخته و موجبات خروج نقدینگی از سیستم بانکی سنتی قاره سبز را فراهم سازد.
اگرچه چارچوب اولیه میکا پرداخت مستقیم بهره توسط ناشران استیبل‌کوین و ارائه‌دهندگان خدمات دارایی دیجیتال (CASPs) را ممنوع کرده بود، اما بازیگران بازار از طریق روش‌های نوآورانه غیرمستقیم نظیر تخفیف کارمزد، استیکینگ اهرمی و سازوکارهای ییلد فارمینگ در صرافی‌ها و دیفای، این اثر اقتصادی را بازتولید کردند. بانک مرکزی اروپا اکنون خواستار گسترش دامنه ممنوعیت به تمام این فعالیت‌های به ظاهر واسطه‌ای و پر کردن این روزنه‌های قانونی شده است.
تغییر بنیادین در ذخایر احتیاطی ناشران؛ حذف کف ۳۰ تا ۶۰ درصدی سپرده‌های بانکی
پیشنهاد مهم ESCB درباره نحوه نگهداری ذخایر پشتیبان استیبل‌کوین‌ها چیست؟ یکی از شگفت‌انگیزترین بخش‌های پیشنهاد اخیر، درخواست حذف الزامات فعلی میکا مبنی بر نگهداری اجباری ۳۰ درصد (برای توکن‌های عادی) یا ۶۰ درصد (برای توکن‌های بااهمیت) از کل ذخایر استیبل‌کوین‌ها در قالب سپرده‌های بانکی است. بانک‌های مرکزی معتقدند تمرکز حجم عظیمی از نقدینگی بسیار فرّار استیبل‌کوین‌ها در چند بانک تجاری محدود، ریسک سرایت بحران (Contagion Risk) را در زمان هجوم برای بازخرید دارایی‌ها (Bank Run) به شدت افزایش می‌دهد.
به جای فرمول درصد ثابت، ESCB یک نظام پیشرفته نقدشوندگی مبتنی بر زمان را پیشنهاد داده است. طبق این طرح، ذخایر پشتیبان ناشران باید بر اساس سررسید اوراق بهادار باکیفیت دولتی و در پنجره‌های نقدشوندگی ۱ الی ۵ روز کاری تعریف شوند تا تاب‌آوری سامانه پولی اروپا در برابر بحران‌های نقدینگی غیرمنتظره به حداکثر برسد.
| مولفه مقرراتی و نظارتی | مقررات فعلی میکا (MiCA 2024-2025) | پیشنهاد اصلاحی بانک‌های مرکزی اروپا (ESCB 2026) | تاثیر بر اکوسیستم رمزارز و سرمایه‌گذاران |
|---|---|---|---|
| پرداخت سود و بهره مستقیم | ممنوعیت پرداخت بهره مستقیم توسط ناشر | حفظ ممنوعیت مطلق پرداخت مستقیم عواید | تثبیت استیبل‌کوین‌ها به عنوان ابزار مبادله صرف در اروپا |
| سودهای غیرمستقیم، دیفای و استیکینگ | دارای ابهام حقوقی در پلتفرم‌های خارج از شمول مستقیم | ممنوعیت کامل شبیه‌سازی سود از طریق پاداش، استیکینگ و تخفیف | محدود شدن برنامه‌های درآمد غیرفعال مبتنی بر استیبل‌کوین در اتحادیه اروپا |
| فرمول ذخایر پشتیبان ناشران | الزام به سپرده‌گذاری بانکی ۳۰٪ الی ۶۰٪ از ذخایر | حذف کف سپرده بانکی و جایگزینی با آزمون نقدشوندگی ۱ تا ۵ روزه | کاهش ریسک ورشکستگی سرایتی بانک‌ها و نگهداری ذخایر در اوراق قرضه ایمن |
| شفافیت تفکیک حساب‌ها | گزارش‌دهی ماهانه دارایی‌های پشتوانه | راستی‌آزمایی مستمر روزانه آنچین و پایش جریان نقدینگی | اطمینان ۱۰۰ درصدی از پشتوانه دارایی‌ها در زمان بحران بازخرید |
| روابط متقابل با نهادهای دیفای | تنظیم‌گری حداقلی برای قراردادهای هوشمند خودکار | اعمال مسئولیت حقوقی بر واسطه‌های تسهیل‌کننده سود در پروتکل‌ها | هدایت پروتکل‌های غیرمتمرکز به مدل‌های بدون انتفاع بانکی در حوزه یورو |
پیامدهای ژئوپلیتیک و رقابت حقوقی میان اروپا و ایالات متحده
این موضع‌گیری تهاجمی نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا در صیانت از حاکمیت پول رسمی (یورو) و سپرده‌های سیستم بانکی خود ذره‌ای تعلل نخواهد کرد. با این حال، تحلیل‌گران مالی در سند رایزنی سامانه بانک‌های مرکزی اروپا (ESCB) اشاره می‌کنند که سخت‌گیری بیش‌ازحد در حوزه سوددهی ممکن است جریان نقدینگی را به سمت بازارهای با انعطاف بیشتر، نظیر بریتانیا یا ایالات متحده، سوق دهد.
برای ارزیابی هم‌زمان نبض نقدینگی در بازار رمزارزها و رفتار استیبل‌کوین‌های پیشرو، توصیه می‌شود به صفحه نرخ و قیمت لحظه‌ای تتر (USDT) و به منظور رصد بستر قراردادهای هوشمند و دیفای به صفحه نرخ و تحلیل لحظه‌ای اتریوم (ETH) در پایگاه سلام بیت مراجعه فرمایید.
سلب مسئولیت و ملاحظات حقوقی: بررسی‌های فوق برگرفته از اسناد مشورتی مراجع نظارتی اتحادیه اروپا است و هرگونه تغییر در قوانین جاری مستلزم طی مراحل قانون‌گذاری در پارلمان و شورای اروپاست. مطالب این مقاله هیچ‌گونه توصیه به سرمایه‌گذاری یا ترک سرمایه‌گذاری در دارایی‌های خاص تلقی نمی‌گردد.
روند تحولات حقوقی در ماه‌های آینده نشان خواهد داد که اروپا چگونه میان حفظ ثبات نهادهای پولی خود و ترغیب نوآوری‌های مالی در بستر وب ۳ تعادل برقرار خواهد کرد.
